1. Podstawa prawna sprawowania nadzoru nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa

    Problematykę lasów wszystkich własności (zarówno Lasów Państwowych jak i niepaństwowych) reguluje ustawa o lasach z 28 września 1991 roku. Dodatkowo tematyka lasów niepaństwowych ujęta jest w wielu innych ustawach, do których między innymi należy zaliczyć:

- ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych z 3 lutego 1995 roku (t.j. Dz.U. z 2024 poz. 82.

- ustawę o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 (Dz.U. z 2024 r. poz. 1741 i z 2025 r. poz. 321 oraz 2026 r. poz 305)

- ustawę o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 13)

- kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 (t.j. Dz.U. z 2025 poz. 1071)

- kodeks wykroczeń z 20 maja 1971 (t.j. Dz.U. z 2025 poz. 734)

Zgodnie z zapisem art. 5 Ustawy o lasach z dnia 28 września 1991 roku nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa sprawuje starosta.

Starosta może w drodze porozumienia o charakterze cywilno-prawnym, powierzyć prowadzenie w jego imieniu spraw z zakresu nadzoru, w tym wydawanie decyzji administracyjnych w pierwszej instancji nadleśniczym Lasów Państwowych na zasadzie zlecenia i pokrywania kosztów, bądź sprawować nadzór przez własne służby leśne. Porozumienie zawierane pomiędzy starostą a właściwym nadleśniczym publikowane jest w Dzienniku Urzędowym Województwa.

Nadzór polega na możliwości władczego ingerowania w działalność podmiotu nadzorowanego, wraz z pociąganiem do odpowiedzialności osób, nakazywania naprawienia uchybień, z zagrożeniem karami dyscyplinarnymi w razie niewykonania tychże nakazów. W przypadku lasów niepaństwowych nadzór ma charakter wyłącznie przedmiotowy, gdyż nie odnosi się bezpośrednio ani do właściciela, ani do samego obszaru leśnego, a jedynie do działań (zabiegów gospodarczych) podejmowanych na danym gruncie leśnym.

2. Informacja o zawartych porozumieniach

Nadleśnictwo Mińsk sprawuje nadzór nad lasami niepaństwowymi w trzech powiatach:

- mińskim na mocy porozumienia  z dnia  29 stycznia 2024 r.

- otwockim na mocy porozumienia  z dnia 30 marca 2021 r.

- wołomińskim na mocy porozumienia z dnia 28 lutego 2024 r.

3. Procedura dotycząca pozyskania drewna w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa z rozróżnieniem na lasy objęte uproszczonym planem urządzania lasu oraz inwentaryzacją stanu lasu.

 Procedury dla lasów objętych uproszczonym planem urządzania lasu:

Właściciel  składa "wniosek o cechowanie drewna oraz wydanie świadectwa legalności pozyskania drewna" do którego należy dołączyć aktualny wypis z rejestru gruntów (nie starszy niż 3 miesiące). W przypadku gdy las jest we współwłasności do „wniosku …” należy dołączyć oświadczenie współwłaścicieli o wyrażeniu zgody na pozyskanie drewna.

Przed przystąpieniem do prac właściciel winien skontaktować się z leśniczym aby uzyskać instruktaż dotyczący wykonywanych prac.

Po zakończeniu prac, właściciel zawiadamia leśniczego o dokonanym wyrębie. Leśniczy cechuje pozyskane drewno i wystawia właścicielowi lasu „Świadectwo legalności pozyskania drewna".

Procedury dla lasów objętych inwentaryzacją stanu lasu:

W przypadku lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, objętych „Inwentaryzacją stanu lasów” właściciel powinien najpierw uzyskać decyzję Starosty określającą zadania z zakresu gospodarki leśnej. (podstawa prawna art. 19 ust. 3 ustawy o lasach)

Dalsza część procedury jest taka sama jak dla lasów objętych uproszczonym planem urządzenia lasu.

4. Obowiązki właściciela lasu wynikające z Ustawy o lasach.

Obowiązki właściciela lasu uregulowane zostały w art. 13 ustawy o lasach. Właściciele lasów są obowiązani do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, a w szczególności do:

- zachowania w lasach roślinności leśnej (upraw leśnych) oraz naturalnych bagien i - torfowisk;

- ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w lasach w okresie do 5 lat od usunięcia drzewostanu;

- pielęgnowania i ochrony lasu, w tym również ochrony przeciwpożarowej;

- przebudowy drzewostanu, który nie zapewnia osiągnięcia celów gospodarki leśnej, zawartych w uproszczonym planie urządzenia lasu lub decyzji, o której mowa w art. 19 ust. 3 ustawy o lasach;

- racjonalnego użytkowania lasu w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji przez: pozyskiwanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu, pozyskiwanie surowców i produktów ubocznego użytkowania lasu w sposób zapewniający możliwość ich biologicznego odtwarzania, a także ochronę runa leśnego.

5. Obowiązki Lasów Państwowych wynikające z Ustawy o lasach.

Zgodnie z przepisami ustawy o lasach Lasy Państwowe zobowiązane są służyć radą i pomocą prywatnym właścicielom lasów w prowadzeniu gospodarki leśnej.

a)  Nadleśniczy udziela właścicielowi lasu niestanowiącego własność Skarbu Państwa pomocy, na jego wniosek, poprzez:

1) doradztwo w zakresie zalesiania i gospodarki leśnej

2) możliwości udostępnienia sadzonek drzew i krzewów leśnych.

b)  W szczególnie uzasadnionych przypadkach, na wniosek właściciela lasu niestanowiącego własności Skarbu Państwa, poparty opinią wójta (burmistrza, prezydenta miasta), nadleśniczy może udostępnić nieodpłatnie sadzonki drzew i krzewów leśnych na ponowne wprowadzenie roślinności leśnej (upraw leśnych) – zgodnie z uproszczonym planem urządzenia lasu lub decyzją, o której mowa w art. 19 ust. 3.

c)  Nadleśniczy może, na podstawie umowy z właścicielem lasu, organizować wykonywanie zadań gospodarczych w lesie, łącznie ze sprzedażą drewna.

d)    Nadleśniczy na wniosek właściciela gruntu przeznaczonego:

1) do zalesienia – sporządza plan zalesienia oraz potwierdza wykonanie zalesienia zgodnie z tym planem albo

2) na realizację inwestycji zwiększających odporność ekosystemów leśnych i ich wartość dla środowiska – sporządza plan tej inwestycji oraz potwierdza jej wykonanie zgodnie z tym planem

- w przypadku gdy zalesienie będzie wykonywane lub inwestycja  będzie realizowana zgodnie z przepisami o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

6. Wzory dokumentów niezbędne do załatwienia spraw obiętych nadzorme znajdują się poniżej.

7. Terminy i miejsce pełnienia dyżurów przez pracowników nadleśnictwa.

 Dyżury specjalistów ds. lasów nie stanowiących

własności Skarbu Państwa

8. Wyłączenie gruntów z produkcji leśnej.

Uwaga!!!

O opis taksacyjny na potrzeby procedury wyłączenia gruntów z produkcji leśnej należy wystąpić do Wydziału Środowiska właściwego Starostwa Powiatowego.

Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027.

Przewiduje przyznawanie i wypłatę pomocy finansowej w ramach wsparcia inwestycji leśnych lub zadrzewieniowych oraz w formie premii z tytułu zalesień, zadrzewień w ramach powyższego planu. Pomoc skierowana jest do rolników (osób fizycznych lub prawnych), którzy są właścicielami lub współwłaścicielami gruntów przeznaczonych do zalesienia lub grunty te stanowią własność małżonka.

O pomoc może wnioskować rolnik, któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Beneficjentem mogą być również jednostki samorządu terytorialnego i jednostki organizacyjne gmin, powiatów oraz województw, jednakże przyznawana im pomoc obejmuje jedynie koszty założenia uprawy leśnej tzw. wsparcie na zalesienie.